Anasayfa » Borsa Piyasası » Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?

Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?

Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?Yatırımcılar borsada işlemlerini gerçekleştirirken her zaman güvende olmak isterler. Kötü niyetli kişilerin var oluşu ve hisse senetlerinin fiyatları ile oynamak istemeleri, Borsa İstanbul tarafından önlenmek istenmiştir. Bu durumu engellemek adına ise Borsa İstanbul hisse senetleri alım- satım işlemlerine çeşitli kurallar ve düzenlemeler getirmiştir. Yatırımcıların kötü niyetli kişiler tarafından uğrayacakları zararların korunması, Borsa İstanbul’un küçük yatırımcıları da düşündüğünü gösterir. Dolayısıyla hem küçük yatırımcıların korunması hem de hisse senetlerinde alım- satım işlemlerinin belirli kurallar içinde yapılması amacıyla devre kesici uygulaması yürürlüğe girmiştir.

Akıllı Telefondan 5/24 Yatırım Yapma Fırsatı Yakalayın!
Bilgi Almak için Tıklayın.

Geçmiş yıllarda da Borsa İstanbul’un benimsediği görüşler neticesinde Otomatik Seans Durdurma olarak adlandırılan bir korunma yöntemi mevcuttu. Bu yöntem ile yatırımcıların olası spekülasyonlara karşı korunması amaçlanmaktaydı. 2015 yılının son aylarından itibaren ise otomatik seans durdurma sistemi kaldırılarak, devre kesici uygulaması getirildi. İki uygulamanın da benzer yönleri olmakla birlikte, devre kesici uygulamasının başlamasıyla bazı kurallara son verilirken, alım ve satım işlemlerine yeni düzenlemeler de getirildi. Ancak iki sisteminde ortak özelliği, küçük yatırımcıların korunması ve olası kurallara aykırı işlemleri engellemektir. Bu noktadan da anlaşılacağı üzere Borsa İstanbul, getirdiği düzenlemelerle ve koyduğu kurallarla yatırımcıların güvenle işlemlerini gerçekleştirmesi konusuna gerekli önemi vermektedir.

Devre Kesici Nedir?

Devre Kesici Nedir?Devre kesici uygulaması, bir hisse senedinde meydana gelen aşırı fiyat değişimlerini engellemek amacıyla uygulamaya konulan ve geçici bir süre hisse senedinin sürekli işlemden çıkarılmasını sağlayan bir uygulamadır. Aşırı fiyat değişimleri olarak belirttiğim durum ise Borsa İstanbul tarafından belirlenen eşik değeri fiyatlarının aşılması durumunda oluşur. Örneğin bir hisse senedinin fiyatı çok kısa süre içerisinde 4,80 TL’den 4,45 TL’ye düşerse genellikle eşik değeri aşılmış olur ve Borsa İstanbul hisse senedinin daha hızlı değer kaybetmesini engellemek için hisse senedine gelen emirleri durdurur. Kısa bir süre boyunca o hisse senedi işlem görmez ve emir toplama işlemine geçilir.

Borsada halen gün sonlarında devam etmekte olan tek fiyattan işlem görmek üzere emir toplama durumu, devre kesici uygulamasından etkilenen hisse senedinde uygulanmaya başlar. Böyle bir durum ise aslında yatırımcılar için oldukça faydalı ve önemlidir. Çünkü devre kesici uygulaması sayesinde gelen satış emirleri bir süre ertelenerek hissenin daha fazla değer kaybetmesi önlenmektedir. Tek fiyattan emir toplama işlemlerinden sonra ise hisse senedi normal işlemlerine yani çok fiyatlı işlemlerine devam eder.

Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?

Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?Devre kesici uygulaması hakkında bilinmesi gereken önemli noktalardan birisi, bu uygulamanın sadece seansın sürekli işlem bölümlerinde devreye girmesidir. Seans sonlarında uygulanmakta olan tek fiyattan işlem görme bölümünde devre kesici uygulaması kullanılmaz. Bir hisse senedinin fiyatında meydana gelecek aşırı değişimler sadece seansın sürekli müzayede bölümünde devre kesici uygulaması tarafından engellenir.

Aşırı fiyat değişimleri olarak adlandırılan durumun Borsa İstanbul tarafından belirlendiğinden bahsetmiştik. Borsa İstanbul tarafında belirlenen eşik fiyat değerleri belirli kurallara göre oluşturulur. Öncelikle referans olarak alınan fiyat, hisse senedinin en son tek fiyat yöntemi belirlendiği sırada gördüğü fiyattır. Seans açılışlarında yapılmakta olan tek fiyattan emirlerin gerçekleşmesi hisse senedinin işlem gördüğü son tek fiyat olarak ele alınabilir. Bu fiyatlar üzerinden hesaplanan artı veya eksi %10 değerleri ise Borsa İstanbul’un belirlediği eşik değerler olarak adlandırılır. Dolayısıyla bir hisse senedinin bu fiyatlara gelmesi veya bu fiyatları aşması devre kesici uygulamasını devreye sokar.

Hisse senetlerine verilen satış emirleri eğer serbest fiyattan verilmişse alıcı olan son kademeye kadar işlemler gerçekleşir. Normal şartlarda gerçekleşmeyen satış emirleri ise hisse senedinin taban fiyatına gelmesine sebep olur. Ancak devre kesici sistemi ile birlikte hisselerin bu şekilde bir ani düşüş yaşaması engellenir. Borsa İstanbul’da devre kesici sistemi ile birlikte değişen bir başka sistem olan işlemlerin günlük olarak yapılması da devre kesici uygulamasını etkilemektedir. Daha önceden hisse senetlerinin taban ve tavan fiyatlarının %10 olarak belirlenmesi aslında devre kesici uygulaması ile birlikte belirlenen eşik değerini anlamsızlaştırmaktadır. Çünkü eski sistemde hisse senetleri bir seans içinde en fazla eşik değeri olan %10 azalabilmekte veya artabilmekteydi.

Yeni sistemle birlikte taban ve tavan fiyatların günlük olarak belirlenmesi ve %20’lik bir taban ve tavan fiyatlarının oluşturulması hisse senetlerinde devre kesici uygulamasını gerekli kılmıştır. Dolayısıyla hisse senedine gelen ani satışların eşik değerine ulaşması halinde uygulamaya giren devre kesici uygulaması, hisse senedinin fiyatının hızlı bir şekilde değişmesini engellemektedir. Ayrıca eşik değerine denk gelen emirlerin gerçekleşmesine izin verilmeyerek iptal edilir.

Devre kesici uygulaması uygulamaya girdiği takdirde, hisse senedinde 5 dakikalık süre boyunca emir toplama aşamasına geçilir. Bu süre zarfında emirler toplanır ve en fazla işlemin gerçekleşmesini sağlayacak olan tek fiyat daha sonraki 2 dakikalık sürede belirlenir. Hisse senedi daha sonraki süreçte normal işlemlerini devam ettiği zaman, belirlenen tek fiyattan işlem görmeye başlar. Bir başka deyişle devre kesici uygulaması, hisse senetlerinde olan ani değişimleri 7 dakikalık süre boyunca engeller. Ancak eğer devre kesici uygulaması seansların son on dakikalık bölümlerinde devreye girerse, emir toplama süreci 10 dakikaya uzatılarak devam eder.

Hisse senetlerinde mevcut olan rüçhan hakları ve varantlar ise devre kesici uygulamasından etkilenmezler. Hisse senedinin fiyatında meydana gelen duraklamalar, varantları ve rüçhan haklarını etkilemez. Dolayısıyla yatırımcılar hisse senedine bağlı olan diğer yatırım araçlarında işlemlerine sürekli olarak devam edebilir. Devre kesici uygulaması başladığı anda hisse senedinin fiyatı ne ise varantın fiyatı hisse senedi tekrar açılana kadar aynı kalır. Ancak böyle durumlarda varantlar ile yapılacak işlemlerde dikkatli olunmasında fayda vardır. Tek fiyat belirlenene kadar gönderilen emirler takip edilemeyeceğinden dolayı varantlarda ani fiyat değişimleri yaşanabilir.

Devre Kesici Uygulaması Ne İşe Yarar?

Devre Kesici Uygulaması Ne İşe Yarar?Devre kesici uygulamasının genel olarak ne olduğundan ve kurallarından bahsettik. Ancak devre kesici uygulamasının ne işe yaradığı da önemli bir konudur. Borsa İstanbul hedefleri ve kuralları gereği yatırımcıları korumayı her zaman kendisine görev edinmiştir. Devre kesici uygulamasının mantığı da bu noktadan çıkar. Hisse senetleri fiyatlarında meydana gelen ani değişimler birçok kesimi büyük miktarda zararlara sokabilir. Özellikle sığ hisselerde gerçekleşen ani fiyat değişimleri, devre kesici uygulaması sayesinde engellenmektedir. Örneğin, TUCLK hissesinde meydana gelen ani fiyat değişimleri yatırımcılar için oldukça risklidir. Saniyeler içinde hisse senedinin çok fazla değer kaybetmesi ve yatırımcıların hisse senedini satmaya vakit dahi bulamaması sıklıkla görülen bir durumdur.

Devre kesici uygulaması ise böyle bir durumda devreye girerek yatırımcıları korumayı amaçlar. Emir toplama aşaması olan 5 dakikalık süre, aslında yatırımcılara verilmiş bir fırsat olarak görülebilir. Belirlenen süre zarfında yatırımcılar daha çok düşünebilir ve daha doğru kararlar verebilir. Dolayısıyla devre kesici uygulamasının en önemli faydası yatırımcılara sağladığı vakittir.

Emir toplama aşamasında girilen emirlerin en çok işlem gerçekleşecek şekilde eşleştirilmesi de yatırımcılar için bir başka avantaj olarak görülebilir. Çünkü bu sayede hisse senedinde gerçekleşen işlem hacmi daha fazla olur ve hem almak hem de satmak isteyen yatırımcılar için alım ve satım işlemleri en uygun fiyattan ve en uygun işlem adedi gerçekleştirilir. Dolayısıyla devre kesici uygulaması, Borsa İstanbul’un hedefleri doğrultusunda uygulamaya koyduğu, yatırımcıları korumaya yönelik önemli uygulamalardan birisidir.

Ücretsiz eğitim almak ve deneme hesabı indirmek için burayı tıklayın.

Borsa Nasıl Oynanır Article Bottom Banner

Hakkında Altay Bilgin

Eğitimini İstanbul Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi'nde başarıyla tamamladıktan sonra, borsaya olan ilgisi nedeniyle yurtiçi ve yurtdışında borsa piyasası hakkında birçok eğitim aldı ve araştırma yaptı. Edindiği bilgileri şimdi yeni yatırımcılar ile BorsaNasilOynanir.co sitesinde paylaşıyor.

BU DA VAR!

iPhone 7 Parasına Yapılacak Yüksek Karlı Yatırımlar

iPhone 7 Parasına Yapılacak Yüksek Karlı Yatırımlar

Yaklaşık 1 sene, belki de daha uzun süredir iPhone 7’nin nasıl ve ne zaman tanıtılacağını …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir