Anasayfa » Borsa Piyasası » Manipülasyon Nedir? Manipülatör Kime Denir?

Manipülasyon Nedir? Manipülatör Kime Denir?

Manipülasyon Nedir? Manipülatör Kime Denir?Manipülasyon, sermaye piyasasında işlenen bir suçtur ve karşılığında para, hapis cezası uygulamaları vardır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 6362 sayılı Kanunu’nun birinci ve ikinci fıkrasında yer almaktadır. Fransızca kökenli bir kelime olan manipülasyonun, Türkçe karşılığı piyasa dolandırıcılığıdır. Birçok farklı yöntemle manipülasyon yapılabildiği gibi genel olarak uygulanan iki yöntemi bulunmaktadır.

Spekülasyon ve manipülasyon, genellikle birbiri ile karıştırılmaktadır. Ama spekülasyon nedir başlığı altında incelediğimiz gibi spekülasyon bir suç değildir ve borsa piyasası içerisinde önemli bir yere sahip spekülatörler bulunmaktadır. Manipülasyon ise kesinlikle bir suçtur.

Sermaye Piyasası Kurulu ‘Hisse Senedi Piyasasında Manipülasyon’ başlıklı yayınına göre iki farklı şekilde manipülasyon tanımı yapılmaktadır. Bu tanımlar;

  • İnsanları kandırarak bir menkul kıymeti almaya veya satmaya yönelik davranışlar,
  • Menkul kıymet piyasasında arz ve talebin serbest bir şekilde karşı karşıya gelerek fiyatları oluşturmasının engellenmesi.

Manipülasyonu bu tanımlar çerçevesinde kısaca piyasaya ve fiyatlara müdahale etmek ve insanları hileli bir şekilde yönlendirmek olarak tanımlayabiliriz. Ama spekülasyon kavramında bu tarz bir yönlendirmeden bahsetmek mümkün değildir.

Manipülatif etkenler de tanımlarda açıklandığı gibi, arz ve talebin serbest bir şekilde fiyat oluşturmasını engellemek, insanları kandırarak bir menkul kıymet ile işlem yapmaya yönlendirmek ve menkul kıymetin fiyatının gerçeği yansıtmasını engellemek olarak sıralandırılabilir. Manipülasyon piyasanın şeffaf ve açık ortamını engellemekte, bu nedenle de yatırımcıların güvenlerini olumsuz yönde etkilemektedir.

Borsa İstanbul gibi derinliği fazla olmayan borsalarda yapılan manipülasyon çok daha etkili olmaktadır. Fiyatlar kolayca etkilenebilmekte, en küçük bir müdahalede bile anında etkiler görünebilmektedir.

Manipülasyon Türleri

Manipülasyonun hem yatırımcılar üzerinde hem de menkul kıymetler piyasasında yaratmış olduğu olumsuz etkilerden dolayı hemen her ülkede manipülasyona karşı yasal düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler piyasa şartlarının değişmesi, teknolojik gelişmeler gibi etkenlerde yeniden gözden geçirilmektedir ve en etkili şekilde manipülasyonun önüne geçilmeye çalışılmaktadır.

Manipülasyon yaratmış olduğu etkiler ve yapılma amaçları nedeniyle iki farklı türe sahiptir. Bu türler:

İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesinde yer alan suçun maddi unsuru olarak “sermaye piyasası araçlarının alım ve satımını yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir değiştirmek veya hesap hareketlerini gerçekleştirmek” gösterilmektedir. Yatırım araçlarının fiyatlarının arz ve talep neticesinde doğal bir şekilde oluşmasını engelleyen her türlü harekete işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı olarak bakılmaktadır.

Fiyatların doğal bir şekilde oluşmasını engelleyen, alım – satım emirlerinin verilmesi, iptali, değiştirilmesi işlem bazlı manipülasyondur. Hesap hareketlerinin yanlış veya yanıltıcı bir şekilde değerlendirilmesi yatırımcıları yanlış işlemler yapmaya yönlendirecektir ve bu nedenle hem yatırımcı parasını kaybedecektir hem de piyasaya duyduğu güven kaybolacaktır.

İşlem bazlı manipülasyon için kullanılan klasik yöntemler; kendi kendine işlemler olarak bilinen wash sales veya tarafların işlem öncesinde anlaşarak aynı fiyat ve miktardan eş zamanlı olarak girdikleri emirlerin karşılaşması sonucunda gerçekleşen işlemlerdir. Bu yöntemler ilk bakıldığında bir suç olarak değerlendirilmese bile kanun hükmünde yer alan maddeler içerisinde yer aldığı için bir suçtur.

Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/2 maddesinde yer alan bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı “sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi, söylenti çıkarılması, haber verilmesi, yorum yapılması veya rapor hazırlanması ya da bunların yayılması” olarak tanımlanmaktadır.

Yatırım araçlarının fiyatları ve değerleri hakkında hazırlanan bilgilerin, söylentilerin, haberlerin ve raporların tamamen yalan olması dışında gerçeklik payı da bulunmaktadır. Ama bu bilgi ve haberlerin veriliş şekilleri, yorumların yapılış şekilleri başkasını hataya yöneltecek nitelik taşıyor ise kesinlikle suçtur.

Aynı zamanda bu yalan, yanlış ve yanıltıcı her türlü etkenin, yatırım aracının fiyatı, değeri ve yatırımcı kararı üzerinden etkili olmaması suç olarak sayılmamasına etken değildir. Tehlikenin oluşumuna etken oldukları için kesinlikle suç olarak görülmektedir.

Manipülatör Kime Denir?

manipulator-kime-denirManipülasyonu yapan kişilere manipülatör denilmektedir ve Sermaye Piyasası Kanunu gereğince suçlu kişiler olarak görülmektedirler. Yön veren, yönlendirici anlamı taşıyan manipülatör kelimesi piyasaları manipüle edin kişiler için kullanılmaktadır. Piyasayı veya yatırımcıyı, yalan, yanlış ve yanıltıcı haberleri bilgiler, yorumlar ile hileli yönlendiren kişilerdir.

Manipülatörler genellikle piyasada acemi ve küçük sermayeli yatırımcıları yalan bilgilerle yönlendirmektedir.

Aracı Kurumların Manipülasyon Karşısında Dikkat Etmesi Gerekenler

Sermaye Piyasası Kanunu’na göre aracı kurumların manipülatör olarak bilinen kişilere karşı dikkat etmeleri gereken konular vardır ve çeşitli sorumlulukları bulunmaktadır. Piyasada güvenin sağlanması, yerli ve yabancı bütün yatırımcılar kapsamında itibarın arttırılması gibi görevleri bulunan aracı kurumların manipülasyon karşısında;

  • Yapılan işlemlere ilişkin ses kayıtlarının düzenli olarak tutmaları,
  • Emirlerin müşteri emri formuna ve seans takip formuna düzenli olarak kaydetmek,
  • Manipülasyon olduğundan şüphelendiği işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu’na bildirmek,
  • Yorum ve tavsiyelerde bulunacak kişilerin belirlenen kurallara uymasını sağlamak,
  • Başkaları adına açılan hesaplar üzerinden işlem yapılmasını engellemek,
  • Vekaleten yönetilen hesapları denetlemek, doğrulamak,
  • Müşteriyi tanıma kurallarına uymak ve müşterinin mali durumu ile orantısız emirlerini denetlemek,
  • Müşterinin bilgi ve tecrübesi hakkında bilgi sahibi olarak, bunların dışında gerçekleştirecekleri işlemleri denetlemek gibi sorumlulukları bulunmaktadır.

Yatırımcıların Dikkat Etmesi Gerekenler

Borsada yatırım yapmaya karar veren kişilerin işlem yapmaya başlamadan önce iyi derecede bilgi ve deneyim sahibi olması konusunda özellikle durulmaktadır. Aynı zamanda yatırımcıların kendi işlem strateji ve tekniklerini kullanmaları gerektiği söylenmektedir. Spekülasyon ve manipülasyon gibi kayıp yaşamanıza neden olacak durumlardan uzak durmak için kendi işlem stratejileriniz ile işlem yapmanız büyük bir önem taşımaktadır.

Borsada para kazanmak için gerekli olan önemli noktaları açıklarken özellikle yatırımcıların kendi bilgileri ve deneyimleri çerçevesinde işlem yapmaları gerektiğini belirtmiştik. Aynı zamanda diğer yatırımcılardan etkilenmeden kendi yatırım kararlarını almanız, piyasadan edindiğiniz bilgilerin doğruluğunu görmeden inanmamanız ve bunlara göre işlem yapmamanız gerektiğinden bahsetmiştik. İşte tüm bu uyarıların ana nedeni olarak manipülasyon gösterilebilir.

Ücretsiz eğitim olanaklarından faydalanmak ve demo hesabı açmak için burayı tıklayın.

Borsa Nasıl Oynanır Article Bottom Banner

Hakkında Aysun Bayhan

Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra borsa ve forex piyasasına olan merakı nedeniyle bu piyasalar hakkında araştırmalar yapmaya karar verdi. Şu an edindiği bilgileri borsanasıloynanır.co sitesi aracılığıyla kaleme alıyor.

BU DA VAR!

Borsa Ne Demek? Nasıl Bir Yer?

Borsa Ne Demek? Nasıl Bir Yer?

Borsa kelimesini duyduğunuz zaman aklınıza ne geliyor? Eğer yalnızca birkaç haberde duymuşsanız büyük ihtimalle hisse …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir