Anasayfa » Borsa Piyasası » Borsada Alfa ve Beta Katsayıları Nedir?

Borsada Alfa ve Beta Katsayıları Nedir?

Borsada Alfa ve Beta Katsayıları Nedir?Borsada yatırım yapan yatırımcılar, piyasanın hareketlerini önceden tahmin edebilmek için veya daha doğru bir deyişle; aldıkları riski en aza indirmek için çeşitli göstergelerden yararlanırlar. Bu göstergeler, yatırımcıların hisse senetlerine karşı olan düşüncelerini etkileyen en önemli sebeplerden biri olmakla birlikte, temel olarak borsanın işleyiş kuralı olan arz-talep dengesini de olumlu veya olumsuz yönde etkiler. Alfa ve beta katsayıları da yatırımcıların kararlarını verirken göz önüne aldığı en önemli göstergelerden ikisidir. Şöyle ki; bir yatırımcı o hisse senedinin alfa ve beta katsayı değerlerini hesaplayarak alım yapmayı düşünebilir veya sahip olduğu hisse senetlerini satışa çıkarabilir. Dolayısıyla alfa ve beta katsayılarının değerleri, piyasanın yatırımcılar tarafından daha doğru yorumlanabilmesi açısından çok büyük önem taşır.

İnternetten Yeni Nesil Yatırım Fırsatlarını Değerlendirin!
Bilgi Almak için Tıklayın.

Alfa ve beta kat sayılarının önemi, yatırımcıların aldığı riski en aza düşürmek isteği nedeniyle fazladır. Yatırımcılar, portföylerini oluştururlarken genelde iki önemli risk faktörünü göz önünde bulundururlar. Bu risklerden birisi, ilgilenmekte oldukları hisse senedinin kendi içindeki riskidir. Şirketin durumu, içinde bulunduğu koşullar ve yatırımları bu risklerden ilkini oluşturur. Bu tarz riskler, yatırımcılar tarafından portföy çeşitlendirilmesi ile en aza indirgenebilir. Diğer risk faktörü ise piyasanın genel durumudur ve yatırımcıların farklı hisse senetlerine sahip olması, bir diğer deyişle portföylerini geniş tutmaları bu riski değiştirmez. Alfa ve beta katsayıları ise bu risklerin hesaplanması açısından çok büyük önem taşır ve yatırımcıların daha doğru kararlar vererek aldıkları riski azaltmalarına yardımcı olur.

Şimdi alfa ve beta katsayılarını detaylı bir şekilde inceleyelim:

Alfa Katsayısı Nedir?

Alfa Katsayısı Nedir?Alfa katsayısı olarak adlandırılan gösterge, menkul kıymetlerin daha dar bir ifadeyle hisse senetlerinin sistematik olmayan risklerini ölçer. Alfa katsayısının daha iyi anlaşılabilmesi için sistematik olmayan risk kavramının ne olduğu iyi incelenmelidir. Sistematik olmayan risk kavramı bir şirketin içinde bulunduğu şartların, şirketin üzerinde çalışma yaptığı alanın içerdiği riskleri ifade eder. Dolayısıyla, sistematik olmayan riskler daha çok şirketin kendi içindeki dinamiklerin içerdiği risklerin sayısal olarak ifadesi sayılabilir.

Yatırımcıların alfa katsayısının ölçtüğü sistematik olmayan riskleri en aza indirgemesi mümkündür. Çünkü bir şirketin faaliyet gösterdiği alan ile başka bir şirketin faaliyet gösterdiği alandaki riskler farklıdır. Örneğin, sebze üretimi alanında faaliyet gösteren bir şirketin kuraklık olduğu zamanlarda içerdiği sistematik olmayan risk miktarı, inşaat üzerine faaliyet gösteren bir şirketten çok daha fazladır. Dolayısıyla, yatırımcı gelecekteki kuraklık vs. gibi olayları tahmin edemediği zaman elinde bulundurduğu menkul kıymetleri çeşitlendirerek bu riski en aza indirgeyebilir.

Alfa katsayısının bir başka önemli özelliği ise sistematik olmayan riski göstermesinden dolayı tüm menkul kıymetlerinin alfa katsayıları toplamının sıfıra eşit olmasıdır. Bu ifadenin anlamı ise piyasada yer alan bütün sektörler üzerinde belirli bir riskin var olması, ancak bir sektörde riskin fazla iken başka sektörde riskin az olmasıdır. Şöyle ki; az önceki örnekten devam edecek olursak, sebze üretimi alanında faaliyet gösteren bir şirketin sebze üretiminin çok kısıtlı olduğu bir zaman periyodunda içerdiği risk miktarı, inşaat üzerine faaliyet gösteren şirketin içerdiği risk miktarından oldukça fazladır.

Bir başka şirketin ise otomotiv alanında faaliyet gösterdiğini düşünelim. Bu şirketinde finansal durumlara göre içerdiği risk miktarı zamana göre değişecektir. Ancak piyasadaki bütün faaliyet alanlarının bu üç alan olduğunu düşünürsek, yatırımcıların bir hisseyi seçme kararları sistematik olmayan riske göre seçilecektir. Bu üç alanda faaliyet gösteren şirketlerin katsayısı toplamı birinde veya ikisinde negatif iken diğerlerinde artı olarak kendini sıfırlayacaktır. Yani, bir dönem inşaatın alfa katsayısı negatifken, başka bir dönem sebze üretimi üzerindeki faaliyetlerin alfa katsayısı pozitif olabilir.

Beta Katsayısı Nedir?

Beta Katsayısı Nedir?Beta katsayısı, alfa katsayısından farklı olarak, bir hisse senedinin ya da daha geniş bir deyişle bir menkul kıymetin sistematik riskinin ölçüsüdür. Beta katsayısının ne olduğu daha iyi anlamak için de sistematik risk kavramının ne ifade ettiği çok iyi incelenmelidir. Sistematik risk, piyasanın genelinde olan bir riski ve şirketlerin birbirlerinden bağımsız olarak bu piyasa koşullarından belirli bir yönde etkilenmesini ifade eder. Bu tarz risklere ise örnek olarak, enflasyon ve faiz oranları ve bu oranlardaki değişimleri etkileyen bir faktör olan politik riskleri verebiliriz. Çünkü piyasanın olumlu veya olumsuz bir hava yakalaması, bu tarz faktörlerle çok yakından ilişkilidir. Ayrıca bir yatırımcının portföyünde çeşitlendirme yoluna gitmesi, aldığı riski sistematik riskler bakımından değiştirmez. Çünkü sistematik risklerin etkisi belirli bir alanla bağlantılı değil, aksine bütün faaliyet alanları etkiler.

Bu bilgilerden yola çıkarak beta katsayısı, bir menkul değerin yani bir hisse senedinin fiyat performansının, piyasanın ortalama getirisi veya götürüsü ile olan ilişkisini ölçen bir katsayıdır. Rakam olarak ise piyasanın beta katsayısı her zaman 1 olarak ifade edilir ve hisse senetlerinin beta katsayıları bu rakamla olan ilişkisine göre yorumlanır. Hisse senetlerinin beta katsayıları piyasanın beta katsayısından az, eşit veya fazla olabilir ve beta katsayıları sayesinde yatırımcılar hisse senedi performanslarını değerlendirebilirler.

Beta Katsayısının 1’e Eşit Olma Durumu

Beta katsayısı eğer 1 rakamına eşitse, yatırımcıların yorumlaması gereken durum hisse senedi performansının yani yıllık veya aylık getirisinin piyasa şartlarıyla aynı olduğudur. Örneğin; piyasa %3 artma eğiliminde ise beta katsayısı 1 olan şirket hisseleri de %3 artma eğilimi gösterir. Aynı durum piyasalardaki daralma yani düşüşler içinde geçerlidir.

Beta Katsayısının 1’den Küçük Olma Durumu

Beta katsayısı eğer 1’den küçükse, bu durumda yatırımcılar hisse senedindeki hareketin daha dar alanda olacağını anlamalıdırlar. Çünkü piyasadaki genel yükseliş veya düşüş %5 ise beta katsayısı 1’den küçük olan şirket, daha az yükseliş ya da düşüş gösterir. Ayrıca, beta katsayısının 1’den küçük olma durumu, hisse senedinin piyasa koşullarına karşı daha az hassas olma durumu olarak yorumlanabilir.

Beta Katsayısının 1’den Büyük Olma Durumu

Beta katsayısı eğer 1’den büyükse, hisse senedinin hareketleri piyasa hareketinden daha geniş bir yüzdelik diliminde olur. Eğer piyasada %2’lik bir yükseliş varsa beta katsayısı oranınca o hisse senedinin fiyatı %2 üstünde bir oranda yükselir. Aynı durum, piyasanın yönünün negatif olduğu durumlarda da geçerlidir.

Beta Katsayısı ile Volatilite Arasındaki İlişki

Beta katsayısının, bir hisse senedinin fiyatındaki değişimlerle piyasa koşulları arasındaki ilişkiyi incelediğini belirtmiştik. Volatilite ise bir hisse senedinin fiyat değişimlerini ifade eder. Dolayısıyla, volatilite ile beta katsayısı arasında sıkı bir ilişki vardır. Şöyle ki; beta katsayısının 1’den fazla olduğu durumlarda, hisse senedinin fiyatının aslında oynaklığı artmaktadır. Yani bir hisse senedinin fiyatı ne kadar geniş aralıklarda hareket ediyorsa, volatilitesi o kadar fazladır.

Volatilitenin fazla olduğu durumlara örnek verecek olursak; bir hisse senedinin fiyatı gün içinde eğer açıldığı fiyatın çok altına inmişse veya 6,00 TL olan bir hisse senedi gün içinde hem 6,50TL hem de 5,90 TL fiyatından işlem gördüyse o hissenin volatilitesi fazladır. Beta katsayısı da yüksekken hisse senedinin oynaklığını artıran bir durum olduğu için beta katsayısı ile volatilite arasında doğru orantılı bir etkileşim vardır diyebiliriz. Beta katsayısının az olması da hisse senedinin oynaklığında yani volatilitesinde negatif yönlü etkilidir. Dolayısıyla hisse senetlerine yatırım yapacak bir yatırımcı, beta katsayısının hisse senedine ne gibi etkileri olacağını iyi yorumlamalıdır.

Ücretsiz eğitim almak ve deneme hesabı indirmek için tıklayın.

Borsa Nasıl Oynanır Article Bottom Banner

Hakkında Altay Bilgin

Eğitimini İstanbul Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi'nde başarıyla tamamladıktan sonra, borsaya olan ilgisi nedeniyle yurtiçi ve yurtdışında borsa piyasası hakkında birçok eğitim aldı ve araştırma yaptı. Edindiği bilgileri şimdi yeni yatırımcılar ile BorsaNasilOynanir.co sitesinde paylaşıyor.

BU DA VAR!

Borsa Hakkında Merak Edilen Sorular ve Cevapları

Borsa Hakkında Merak Edilen Sorular ve Cevapları

Ülkeler arası ticaretin yaygınlaşması ve hisse senetlerinin ticari işlemlere dahil olmasıyla birlikte ilk borsa işlemleri …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir