Borsa Nasıl Oynanır, Nasıl Para Kazanılır? 100.000TL Sanal Para ile Risksiz Yatırım Yapın.
Ücretsiz Öğrenmek İçin Burayı Tıklayın!
Detaylı bilgi için tıklayın!
Borsa Nasıl Oynanır » Borsa Piyasası»Borsa Emirleri Nelerdir? Nasıl Verilir?

Borsa Emirleri Nelerdir? Nasıl Verilir?

Eğer borsada yatırım yapmak istiyorsanız, bunu en doğru şekilde gerçekleştirmek için borsa emirleri neler, ne tür özelliklere sahiptir gibi konuları bilmeniz gerekiyor. İçeriğimizde konu hakkında merak ettiklerinize cevap bulabilirsiniz;

Borsa Emirleri Nelerdir? Nasıl Verilir?Yatırımcılar borsada alım-satım yapabilmek için aracı kurumlara bazı emirler vermek durumundadır. Emirler, aracı kurumlar tarafından borsa piyasalarına iletilir. İşlemin doğruluk durumuna göre ya kazanır ya da kaybedersiniz.

VİOP’ta Hisse Senedi İşlemlerini Risk Almadan Demo Hesap ile Öğrenin!
Bilgi Almak için Tıklayın.

Borsa emirlerinin piyasaya iletilme biçimi, birçok finans piyasasındakine göre daha farklıdır. Bir yatırımcı emirlerini direkt olarak borsaya iletemez. Alıcı veya satıcı tarafın emirlerinin piyasaya iletim şekli iki aşamalı olarak gerçekleşir. Bunlar; müşteri emri ve borsa emridir.

Müşteri emri, alıcı ve satıcılar tarafından aracı kurumlara iletilen emirlere karşılık gelirken; borsa emri ise müşterilerden alınan emirleri borsa piyasalarına iletmekle görevli olan aracı kurumların emirlerini ifade eder. Aşağıda, borsa emirleri hakkında bilmeniz gerekenlerden bahsedeceğiz;

Borsa Emirleri Nelerdir?

Borsa Emirleri Nelerdir?Borsa emirlerinde fiyat tespitleri farklı şekillerde yapılır ve bu işlemler değişik deyimlerle ifade edilir. Sizlere, emir türlerini listeleyip bunlar içinden önemli olanlarını açıklayacağız;

  • En İyi Fiyatla Emir
  • Limit Fiyatlı Emir (LFE)
  • Piyasa Emirleri (Market Order)
  • Piyasadan Limite Emirler (Market to Limit Order)
  • Dengeleyici Emirler (Imbalance Orders)
  • Koşullu Emirler
  • Kotasyon Emirleri
  • Orta Nokta (Mid-Point) Emirleri
  • Ağırlıklı Ortalama Fiyat (AOF) Emirleri
  • Küsuratlı Emirler
  • Açığa Satış Emirleri

En İyi Fiyatla Emir

Bu emir türü, eğer borsaya seans başlamadan gelmişse hiç beklemeden ilk kayda geçen fiyat ile ya da açılış fiyatı ile yerine getirilir. Eğer borsa seansının başlamasından sonra gelmişse geliş anından itibaren oluşan imkanlar dikkate alınır ve bu çerçevede gerçekleştirilir.

Limit Fiyatlı Emir (LFE)

Fiyat ve miktarın belirtildiği emir türleridir. Bu emir verildiğinde kısmen veya tamamen işlem gerçekleştirilemeyebilir. İşte, bu durumda gerçekleştirilmeyen bölümü yatırımcının bekleyen (pasif) emir hanesine yazılır.

Limitli EmirBorsada en sık tercih edilen emir türlerinden bir tanesi limit fiyatlı emirdir. İşlemin gerçekleştirileceği fiyatın belirleyicisi yatırımcıdır. Yatırımcılar fiyatları alımlarda en yüksek, satışlarda ise en düşük olacak şekilde belirler.

Limitli emirler alımlarda; borsada oluşan fiyat, istenen fiyatın altında veya eşit ise gerçekleşir. Satışlarda ise borsada oluşan fiyat istenen fiyatın hemen üstünde veya eşit olduğunda anında yapılır.

Bu tür emirlerde satışlarda limitin çok yüksek ve alımlarda fazla düşük tutulması durumunda; emirde belirtilen fiyata ulaşılmasına az kala seans bitebilir ya da borsanın havası değişebilir. İşte, tam da bu durumda borsa üyesi ve müşteri arasındaki karşılıklı güven ilişkisinin önemi ortaya çıkar.

Müşteri, duruma göre aracı kurumdan esnek davranmasını isteyebilir ya da duruma uygun davranmasını talep edebilir. Limitli emirde satışa yazılan fiyatlar aşağı doğru; alıma yazılan fiyatlar yukarı doğru hafifçe değiştirilerek “iyileştirme” yapılır.

Piyasa Emirleri (Market Order)

Fiyat belirtilmez. Belli olan tek şey miktardır. Bu türde dikkat edilen temel husus emir miktarının karşılanıp karşılanmadığıdır. Karşılanana kadar karşı taraftaki en iyi fiyatlı emirlerle eşleşir ve işleme alınırlar.

Bu tür emirler yalnızca kalanı iptal et (KİE) biçiminde girilebilirler. Eğer karşı taraf ile eşleşecek emir kalmazsa, emrin kalan kısmının otomatik iptali gerçekleşir.

Bir piyasa emri belli bir süre geçmesine rağmen işleme dönüşmemişse seansın sürekli işlem veya takip eden fiyat bölümüne aktarılmadan iptal edilir.

Piyasadan Limite Emirler (Market to Limit Order)

Tıpkı piyasa emirleri gibi fiyatsız olarak girilirler. İşleme dönüşmesi için karşı taraftaki en iyi fiyat kademesinde bekleyen emirlerle eşleşmeleri gerekir.

Emrin işleme dönüşmeyen kısmı gerçekleştiği son işlem fiyatını alır ve limit fiyatlı emir haline gelir. Emir defterine pasif olarak kaydedilir.

Dengeleyici Emirler (Imbalance Orders)

Açılış ve kapanış gibi bazı seanslarda tek fiyat yöntemi uygulaması esastır. Fiyat belirlemede hesaba katılmayıp belirlenen eşleşme fiyatı seviyesinde karşılanmadan kalan emirler ve işlem yapmak üzere girilen emirleri ifade eder. Bu durumda eşleşmeden kalan dengeleyici emirlerin iptali gerçekleşir.

Koşullu Emirler

Fiyatlarla alakalı beklenen koşulların tam olarak sağlanmasıyla aktif hale gelen ve işleme dönüşebilen emir tipidir.

Koşullu emirler dört farklı biçimde verilebilir. Bunlar;

  • Miktar koşullu emirler
  • Fiyat koşullu emirler
  • Zaman koşullu emirler
  • Kısmi görünme koşullu emirlerdir.

Kotasyon Emirleri

Bu tür emirler, limit fiyatlı alış-satış emirlerinden meydana gelir. Yalnızca piyasa yapıcı-likidite sağlayıcı üyelerin bu emri girme hakkı vardır.

Kotasyon emri, kotasyonu oluşturan alış ve satış emrinden oluşmaktadır. Bu tür emirlerin tamamı iptal edilebileceği gibi alış ve satıştan oluşan iki taraftan yalnızca birinin iptali de mümkündür.

Açığa Satış Emirleri

Sermaye piyasasında sahip olunmayan araçlar için verilen satış emirlerini ifade eder. Bu tür emirler SPK ve borsa düzenlemeleri çerçevesinde yapılan açığa satış işlemlerine yönelik verilen emirleri ifade eder. Herhangi bir fiyat kaydı oluşturulmaz. Borsa üyesi olan şahıs, davranışlarında özgürdür.

Borsada emirler konusunda daha fazla bilgi edinmek için Borsa İstanbul’un web sitesindeki ilgili sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Borsa İstanbul Piyasalarına Özgü Emirler

Borsa İstanbul Piyasalarına Özgü EmirlerBorsa İstanbul’da emir türlerinin ayrımı piyasalara göre yapılmış ve fiyat marjları ile birlikte belirtilir. Bu piyasalar şunlardır;

  • Pay piyasası,
  • Gelişen işletmeler piyasası,
  • Borçlanma araçları piyasası,
  • Vadeli işlem ve opsiyon piyasası

Şimdi, bu dört piyasa hakkında daha detaylı bilgilere bakalım;

Pay piyasalarındaki emir tipleri, normal emirler ve özel emirler olmak üzere ikiye ayrılır. İşlem birimi 1 lot ve katlarından oluşan, küsuratsız emirler normal emirleri ifade etmektedir.

Normal emirler kendi arasında dört gruba ayrılır. Hepsinde bir fiyat limiti vardır. Bunları ve özelliklerini şu şekilde açıkladık;

  • Kalanı iptal et emirleri, fiyat ve miktarın bellidir. Fakat eğer hiçbir işlem yapılmazsa tamamı ya da işlem görmeyen kısmı iptal edilir. Böylelikle bekleyen emir hanesine yazılmamış olur.
  • Özel limit fiyatlı emirler, emir miktarı sıfır olan, yalnızca fiyatın belli olduğu emir türleridir. Sisteme girildiğinde işlem gerçekleştirilmezse bekleyen emir hanesine yazılmazlar. Direkt olarak iptal edilirler.
  • Özel limit değerli emirler, özel limit fiyatlı emirlere belirli bir tutar sınırı konulmuş olan emirlere denir. Miktar yine sıfırdır ve fiyat belirlenmiştir. Emre en fazla yazılmış değer Türk Lirası türünden yazılır. Emir miktarını maksimum değer limiti belirler. Bekleyen emir hanesine yazılmazlar.
  • Kapanış fiyatlı emirler, kapanış seansı süresinde yalnızca miktar belirterek girilirler. Açılış fiyatlı emirlerde olduğu gibi fiyat yazılmaz. Kapanış seansında işleme alınırlar.

Pay piyasasında işlem gören bir diğer emir türünün özel emirler olduğunu söylemiştik. Bu tür emirler Borsa Yönetim Kurulu tarafından, menkul kıymetler bazında belirlenen pay sayısını aşmış ve başka bir özel emir ile eşleşen Borsa İstanbul yetkilisinin onayına sunulan bölünmez bir bütün olarak işlem görürler.

Borsa İstanbul, özel emirler için şöyle bir tanım yapmıştır;

Borsa İstanbul Özel Emirler TanımıAşağıda, özel emir türlerinden bahsettik;

  • Günlük emirler, girildiği seans sonuna kadar sistemde işlem görmek için tutulurlar. İptal edilmesi için seans sonuna kadar işlem görmemiş olması gerekir. Eğer aksi belirtilmezse sistem tarafından tüm emirler günlük olarak görülür.
  • Anlık emirlerde emrin sisteme girilmesiyle birlikte mümkün olan miktar karşılanır. Kalan kısım pasife yazılmadan iptal edilir.
  • Tarihli emirlerde, verilen emir belli bir tarihte sisteme girilir. Girildiği gün geçerlidir. İlk seansta girilenler, ikinci seansta da geçerli olur. Fakat emir ikinci seansta gerçekleşmiyorsa gün sonunda iptali gerçekleşir.

Gelişen işletmeler piyasasında kullanılan emir tipleri ve pay piyasasında kullanılan emir tipleri aynıdır. Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında (VİOP) kullanılan ve sisteme girilecek emirlerde, iki fiyat belirleme yönteminden birinin seçilme zorunluluğu vardır. Bu iki fiyat belirleme yöntemi şunlardır;

  • Limit (LMT), belirlenen limit fiyat seviyesine kadar işlem gerçekleştirmek için kullanılan emir yöntemidir.
  • Piyasa (PYS), emrin girildiği anda ilgili sözleşmede piyasada bulunan en iyi fiyatlı emirlerden başlayarak emrin karşılanması amacı ile kullanılan emir yöntemidir.

Aşağıda listelediklerimiz borçlanma araçları piyasası içinde bulunan pazarlardır;

  • Kesin alım – satım pazarı,
  • Repo – ters repo pazarı,
  • Menkul kıymetler tercihli repo pazarı,
  • Pay senedi repo pazarı,
  • Nitelikli yatırımcıya ihraç pazarı,

Son olarak VİOP’ta kullanılan emir türlerine bakalım;

  • Kalanı pasife yaz (KPY),
  • Gerçekleşmez ise iptal et (GIE),
  • Kalanı iptal et (KIE),
  • Şarta bağlı (SAR)

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için Borsa İstanbul’un resmi web sitesindeki ilgili sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında emir süreleri ise; seans (SNS), günlük (GUN), iptale kadar geçerli (IKG) ve tarihli (TAR) olarak belirlenmiştir.

Borsada Emirler Nasıl İletilir?

Borsada Emirler Nasıl İletilir?Alıcı veya satıcı taraf alım-satım emirlerini aracı kurumlara iletir. Müşterilerin bu işlemi yazılı, sözlü (telefonla) veya internet aracılığıyla yapma imkanı vardır. Ardından aracı kurumlar aldıkları emirleri değerlendirir, borsa piyasasına uygun olacak şekilde düzenler ve borsaya iletimi gerçekleştirir.

Bahsettiğimiz tüm bu işlemler, borsadaki emirlerin forex piyasasına kıyasla daha geç iletilmesine neden olur. Yukarıda borsa emirlerinin ne olduğundan kısaca bahsetmiş olsak da, bu tür emirlerin müşteri tarafından verilen emirlerin borsa yönetmeliklerine uygun şekilde düzenlenmiş hali olduğunu bilmeniz gerekir.

Bu tarz emirler borsaya hitaben düzenlenirler ve bu da borsa görevlilerine iletileceği anlamına gelmektedir. Ayrıca bu emirlerin borsaya iletimi yazılı biçimde yapılır.

Borsa Emirlerinin Gerçekleşme Aşamaları

Borsa Emirlerinin Gerçekleşme Aşamalarıİnternetin hayatımızın her alanına hakim olduğu günümüzde borsa emirleri internet üzerinden rahatlıkla verilebilir. Üstelik bu oldukça kolay bir işlemdir.

Tıpkı kullandığınız mobil bankacılık uygulamalarında olduğu gibi borsa yatırım hesabına giriş yaparsınız. Ardından yatırım yapmak istediğiniz aracı seçer ve işlem yapmak için emir verirsiniz.

Birazcık şanslıysanız ve doğru işlemleri doğru şekilde uyguladıysanız kazanç fırsatı gördüğünüz herhangi bir yatırım aracını düşük fiyattan alıp yüksek fiyata satarak kazanç elde edebilirsiniz. Fakat bir kez daha altını çiziyoruz ki bunun için doğru zaman ve seviyelerden alım-satım emirleri vermeniz gerekir.

Borsada verdiğiniz emirlerin piyasaya ulaştırılma şekli iki aşamalıdır. Bunu şöyle açıklayabiliriz;

Kendinizi bir yatırımcı olarak düşünün. Sizin bir yatırım aracını almak için verdiğiniz emir aracı kuruma iletilir. Bu, daha önce de açıkladığımız gibi müşteri emridir. Aracı kurum bunu sizin için borsa piyasasına iletir. Burada aracı kuruma güveninizin tam olması çok önemlidir.

Aracı kurum sizden aldığı emri borsa piyasasına uygun bir hale getirdiğinde emriniz borsa emri haline gelir. İşlemlerin akışı bu şekildedir. Eğer borsada verdiğiniz alım-satım emirleri birbiriyle eşleşirse yatırımınızı hesabınızda görebilirsiniz.

100.000 TL sanal para yüklü VİOP demo hesap ile risk almadan yatırım nasıl yapılır öğrenin.

Tüm yorumları görmek için tıklayın. (4)
İÇİNDEKİLER
AL SAT