Borsa Nasıl Oynanır, Nasıl Para Kazanılır? 100.000TL Sanal Para ile Risksiz Yatırım Yapın.
Ücretsiz Öğrenmek İçin Burayı Tıklayın!
Detaylı bilgi için tıklayın!
Borsa Nasıl Oynanır » Borsa Piyasası»Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?

Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?

Borsa İstanbul'un yatırımcıyı ve piyasaları koruma kapsamında uyguladığı devre kesici uygulaması hakkında bilmeniz gerekenler bu yazıda sizlerle:

Borsada Devre Kesici Nedir? Ne İşe Yarar?Yatırımcılar borsada işlemlerini gerçekleştirirken her zaman güvende olmak isterler. Kötü niyetli kişilerin hisse senedi fiyatları ile oynaması, Borsa İstanbul tarafından önlenmek istenmiştir. Bunun için hisse senedi alım- satım işlemlerine çeşitli kurallar ve düzenlemeler getirmiştir.

VİOP İşlemlerini Risk Almadan Demo Hesap ile Hemen Öğrenin!
Bilgi Almak için Tıklayın.

Yatırımcıları kötü niyetli kişilerden gelebilecek zararlardan korumak isteyen Borsa İstanbul, devre kesici uygulamasının yürürlüğe girmesini sağlamıştır. Geçmiş yıllarda da Otomatik Seans Durdurma olarak adlandırılan bir korunma yöntemi mevcuttu. Bu yöntem ile yatırımcıların olası spekülasyonlara karşı korunması amaçlanmaktaydı.

2015 yılının son aylarından itibaren ise otomatik seans durdurma sistemi kaldırılarak, devre kesici uygulaması getirildi. İki uygulamanın benzer yönleri bulunmaktadır. Bununla birlikte devre kesici uygulamasının başlamasıyla bazı kurallara son verilmiştir. Ayrıca alım ve satım işlemlerine yeni düzenlemeler getirilmiştir.

İki sisteminde ortak özelliği, küçük yatırımcıların korunması ve olası kurallara aykırı işlemleri engellemektir. Bu noktadan anlaşılacağı üzere Borsa İstanbul, getirdiği düzenlemelerle ve koyduğu kurallarla yatırımcıların güvenle işlemlerini gerçekleştirmesini sağlamaktadır.

Devre kesici nedir, ne işe yarar sorularına hep birlikte cevap arayalım:

Devre Kesici Nedir?

Devre Kesici Nedir?Devre kesici uygulaması, bir hisse senedinde meydana gelen aşırı fiyat değişimlerini engellemeyi amaçlar. Bu kapsamda uygulamaya konulan ve geçici bir süre hisse senedinin sürekli işlemden çıkarılmasını sağlar.

Aşırı fiyat değişimleri, fiyatların Borsa İstanbul tarafından belirlenen eşik değeri aşmasıyla oluşur. Örneğin; bir hisse senedinin fiyatı çok kısa süre içerisinde 4,80 TL’den 4,45 TL’ye düşerse genellikle eşik değer aşılır.

Borsa İstanbul hisse senedinin daha hızlı değer kaybetmesini engellemek için gelen emirleri durdurur. Kısa bir süre boyunca o hisse senedi işlem görmez ve emir toplama işlemine geçilir.

Borsada gün sonunda tek fiyattan işlem görmek üzere emir toplama durumu, devre kesici uygulamasından etkilenen hisse senedinde uygulanmaya başlar. Böyle bir durum ise aslında yatırımcılar için oldukça faydalı ve önemlidir.

Çünkü devre kesici uygulaması sayesinde gelen satış emirleri bir süre ertelenerek, hissenin daha fazla değer kaybetmesi önlenmektedir. Tek fiyattan emir toplama sonrasında, hisse senedi normal işlemlerine yani çok fiyatlı işlemlerine devam eder.

Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?

Devre Kesici Uygulaması Nasıl Çalışır?Devre kesici ile ilgili bilinmesi gereken birkaç önemli nokta vardır. Bunlardan bir tanesi, uygulamanın sadece sürekli işlem bölümlerinde devreye girmesidir. Seans sonlarında uygulanan tek fiyattan işlem görme bölümlerinde kullanılmaz. Yani bir hisse senedinin fiyatında meydana gelen aşırı değişimler, sürekli müzayede bölümünde uygulanan devre kesici ile engellenebilir.

Aşırı fiyat değişimlerinin, Borsa İstanbul tarafından bir eşik değerle önlenmek istendiğini söylemiştik. Bu eşik değerler ise belli kurallara göre belirlenir.

Öncelikle referans olarak alınan fiyat, hisse senedinin en son tek fiyat yöntemiyle belirlenen seviyedir. Seans açılışlarında yapılmakta olan tek fiyattan emirlerin gerçekleşmesi hisse senedinin işlem gördüğü son fiyat olarak ele alınabilir.

Bu fiyatlar üzerinden hesaplanan artı ve eksi %10 değerleri, eşik değerler olarak adlandırılır. Dolayısıyla bir hisse senedinin bu fiyatlara gelmesi veya bu fiyatları aşması sonucunda devre kesici uygulaması başlar.

Hisse senetlerine verilen satış emirleri eğer serbest fiyattan verilmişse alıcı tarafında işlemler son kademeye kadar gerçekleşir. Normal şartlarda gerçekleşmeyen satış emirleri ise hisse senedinin taban fiyatına gelmesine sebep olur. Ancak devre kesici ile hisselerin bu şekilde ani düşüş yaşaması engellenir.

Borsa İstanbul’da işlemlerin günlük olarak yapılması bir başka sistemdir. Bu sistemin de devre kesici uygulamasını etkilediği bilinmektedir. Devre kesici öncesinde hisse senetlerinin taban ve taban fiyatları yüzde 10 olarak belirleniyordu. Bu durum, eşik değer konusunu anlamsız hale getirmiştir. Çünkü eski sistemde, hisse senetleri bir seansta en fazla yüzde 10 azalabilir veya artabilirdi.

Yeni sistemle birlikte taban ve tavan fiyatların günlük olarak belirlenmesi devre kesiciyi gerekli kılmıştır. Ayrıca yüzde 10’dan yüzde 20’ye yükselen aralık da uygulamanın gerekli olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla hisse senedine gelen ani satışların eşik değerine ulaşması halinde uygulamaya giren devre kesici uygulaması, hisse senedinin fiyatının hızlı bir şekilde değişmesini engellemektedir. Ayrıca eşik değerine denk gelen emirlerin gerçekleşmesine izin verilmeyerek iptal edilir.

Devre kesici uygulamaya girdiği takdirde, hisse senedinde 5 dakikalık süre boyunca emir toplama aşaması gerçekleştir. Bu süre zarfında emirler toplanır ve tek fiyat daha sonraki 2 dakikalık sürede belirlenir. Hisse senetleri ise bu tek fiyattan işlem görmeye başlar.

Bir başka deyişle devre kesici, hisse senedindeki ani değişimleri 7 dakikalık süre boyunca engeller. Ancak eğer seansın son on dakikalık bölümlerinde devreye girerse emir toplama süreci 10 dakikaya uzatılarak devam eder.

Hisse senetlerinde mevcut olan rüçhan hakkı ve varantlar ise devre kesici uygulamasından etkilenmezler. Çünkü hisse senedinin fiyatında görülen duraksama, bunlara etki etmez. Dolayısıyla yatırımcılar hisse senedine bağlı olan diğer yatırım araçlarında işlemlerine devam edebilirler.

Devre kesici uygulaması başladığı anda hisse senedinin fiyatı ne ise varantın fiyatı hisse senedi tekrar açılana kadar aynı kalır. Ancak böyle durumlarda varantlar ile yapılacak işlemlerde dikkatli olunmasında fayda vardır. Tek fiyat belirlenene kadar gönderilen emirler takip edilemeyeceğinden dolayı varantlarda ani fiyat değişimleri yaşanabilir.

Devre Kesici Uygulaması Ne İşe Yarar?

Devre Kesici Uygulaması Ne İşe Yarar?Devre kesici uygulamasının genel olarak ne olduğundan ve kurallarından bahsettik. Ancak devre kesici uygulamasının ne işe yaradığı da önemli bir konudur. Borsa İstanbul hedefleri ve kuralları gereği yatırımcıları korumayı her zaman kendisine görev edinmiştir. Devre kesici uygulamasının mantığı da bu noktadan çıkar.

Hisse senetleri fiyatlarında meydana gelen ani değişimler birçok kesimi büyük miktarda zararlara sokabilir. Uygulama ise bu zararı önler. Özellikle sığ hisselerde gerçekleşen ani fiyat değişimleri, bu uygulama sayesinde engellenmektedir.

Örneğin, TUCLK hissesinde meydana gelen ani fiyat değişimleri yatırımcılar için oldukça risklidir. Saniyeler içinde hisse senedinin çok fazla değer kaybetmesi ve yatırımcıların hisse senedini satmaya vakit dahi bulamaması sıklıkla görülen bir durumdur.

Devre kesici böyle durumlarda devreye girerek, yatırımcıları korumayı amaçlar. Emir toplama aşaması olan 5 dakikalık süre, aslında yatırımcılara verilmiş bir fırsat olarak görülebilir. Belirlenen süre zarfında yatırımcılar daha çok düşünebilir ve daha doğru kararlar verebilir. Dolayısıyla devre kesici uygulamasının en önemli faydası yatırımcılara sağladığı vakittir.

Emir toplama aşamasında girilen emirlerin en çok işlem gerçekleşecek şekilde eşleştirilmesi de yatırımcılar için bir başka avantaj olarak görülebilir. Çünkü bu sayede hisse senedinde gerçekleşen işlem hacmi daha fazla olur.

Aynı zamanda hem almak hem de satmak isteyen yatırımcılar için en uygun fiyattan işlem gerçekleştirilir. Dolayısıyla devre kesici uygulaması, Borsa İstanbul’un hedefleri doğrultusunda uygulamaya koyduğu, yatırımcıları korumaya yönelik önemli uygulamalardan birisidir.

Devre kesici konusunda merak edilen diğer konulara da göz atın:

Devre kesici ne kadar sürer?
+

Hisse senetlerinde görülen ani değişimler sonucunda devre kesicinin aktif olmasından sonra 5 dakika boyunca emir toplama aşamasına girilir. Daha sonra 2 dakika boyunca da tek fiyat belirlenir. Yani 7 dakikalık süre boyunca devre kesici işlemleri engeller. Ancak farklı pazarlarda bu süre 25 dakikaya kadar çıkabilir.

BISTECH ne demek?
+

Borsa İstanbul’un Nasdaq ile birlikte geliştirdiği proje olan BISTECH, büyün piyasaların tek bir işlem platformu üzerinden hizmet vermesini sağlamaktadır. Otomatik Seans Durdurma Sistemi, BISTECH sonrasında devre kesici olarak değiştirilmiştir.

Borsada devre kesmek ne demek? İyi midir?
+

Hisse senedi fiyatlarının ani düşüş veya yükseliş göstermesi sonucunda işlemlerin engellenmesi, borsada devre kesmek şeklinde tanımlanır. Hisseler için belirlenen günlük eşik değerlerin aşılması sonucunda devreye girer. Yatırımcıların ani değişimlere bağlı olarak zarar etmesini engellemesi nedeniyle iyidir. Aynı zamanda kötü niyetli kişilerin fiyatlarda değişikliğe neden olmasını da önleyen bir sistemdir.

Tek fiyattan işlem yöntemi nedir?
+

Belirli bir zaman bilimi boyunca emirlerin eşleştirme yapılmadan, sisteme kabul edilmesi ve bu süre sonunda en yüksek miktarda işlemin gerçekleşmesini sağlayan fiyat seviyesinin hesaplandığı, tüm işlemlerin bu fiyat üzerinden gerçektiği işlem yöntemidir.

Sürekli işlem yöntemi nedir?
+

Borsa sistemine gönderilen alım ve satım emirlerinin seans süresince farklı fiyat seviyelerinden eşleştirildiği işlem yöntemidir. Sürekli işlem yöntemi ile alınıp satılan menkul kıymetlerde piyasa yapıcısı olarak atanmış bir üye tarafından bu amaçla tanımlanmış hesaplar kullanılarak çift taraflı sürekli kotasyon verilmek şartıyla o menkul kıymette likiditenin hedeflendiği işlem yöntemi olarak tanımlanır.

100.000 TL sanal para ile VİOP işlemlerini risk almadan öğrenmek için buraya tıklayın.

Tüm yorumları görmek için tıklayın. (3)
İÇİNDEKİLER
AL SAT