Anasayfa » Döviz Borsası » Parite Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Parite Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Dövizler bir yatırımın adeta yapıtaşlarıdır ve hemen herkes ilk olarak paritelerle işlem yapmak ister. Günümüz piyasalarında da parite kavramı, yatırımcıları cezbetmektedir. Bu nedenle parite nedir, çeşitleri nelerdir gibi birbirinden önemli konuları sizlerle paylaşmak istedik.

Parite Nedir? Çeşitleri Nelerdir?Yatırım yapmak dendiği zaman akla ya döviz ya altın ya da hisse senedi alıp satmak gelir. Ama özellikle de günümüzde yatırım yapmak kelimesinin çok daha farklı anlamlar taşıdığını biliyoruz ve görüyoruz. Bu yatırım araçlarını toplu bir şekilde, iyi oluşturulmuş portföylerle değerlendirmemiz mümkündür. İnternet üzerinden gerçekleştirilen işlemleri ile finans piyasaları yatırımcılara iyi olanaklar sunarak birikimlerini bu şekilde değerlendirip kazanç elde etme olanağı sunmaktadır.

Döviz Yatırımı Yapmayı Risk Almadan VİOP Demo Hesap ile Öğrenin!
Ücretsiz İndirmek için Tıklayın.

Günümüz olanakları göz önünde bulundurulduğu zaman birçok yatırım aracının varlığı söz konusudur ve bu yatırım araçları ile döviz bürolarına, kuyumculara göre daha kazançlı işlemler yapıldığı görülmektedir. Dövizler ile yatırım yaparken, 2 farklı para biriminin söz konusu olduğunu fark etmiş olabilirsiniz. İşte bu ikiliye, parite denmektedir. Para birimlerinin, majör veya minör olmasına göre de paritelere farklı isimler verilmektedir. Bu yazımızda parite konusunda bilgiler bulacaksınız.

İşte parite nedir ve çeşitleri nelerdir konularında detaylı bilgiler:

Parite Nedir?

Parite Nedir?Parite tanımını yapacak olursak; piyasalarda para birimleri ile çiftler halinde işlem yapılmaktadır ve bu para çiftlerine parite denilmektedir. Ayrıca bir ülkenin para biriminin, başka bir ülkenin para birimine karşı değeridir. Örnek vermek gerekirse; EUR/USD ve USD/JPY paritesi.

Bist 30 endeksine kaldıraçlı yatırım yapın!

Pariteler arasında en yüksek işlem hacmine sahip olan EUR/USD paritesi üzerinden açıklamaya devam edecek olursak;

  • EUR/USD paritesinin anlamı, Euro para biriminin Amerikan doları karşısındaki değeridir.
  • EUR = 2, USD = 1 diyecek olursak; EUR/USD paritesinin değeri 2 dolar olacaktır. Ayrıca 1 Euro = 2 Amerikan doları anlamına da gelmektedir.
  • Paritede ilk yazılan para birimi baz (ana) para birimini ifade eder.Yani Euro baz dövizdir. Ayrıca Euro’daki değişime göre alım – satım kararı verilir.
  • İkinci yazılan para birimi ise karşıt para birimini ifade etmektedir. Yani USD karşıt dövizdir. Paritenin değeri, karşıt döviz cinsindendir. Bu nedenle örneğimize göre 2 dolar değerinde denir.
  • Parite ile yapılan işlem sonucunda elde edilen kar veya zarar karşıt döviz cinsinden ifade edilmektedir. Yani EUR/USD paritesi ile yapılan bir yatırım işlemi sonucunda elde edilen sonuç USD para birimi cinsinden hesaplanmaktadır.

Forex piyasası parite çeşitliliğinin en yüksek olduğu yerdir. Çünkü neredeyse dünyanın tüm para birimleri ile işlem yapılmaktadır. Buna bağlı olarak da forex yatırım aracı çeşitliliği anlamında oldukça zengindir. Paritelerle yapılan işlemler ise forex piyasasının yarısından fazlasını oluşturmaktadır. Yatırımcılar, piyasanın hızlı yapısına ayak uydurarak, paritelerde görülen değişimleri anlık olarak değerlendirebilmektedir.

Parite Çeşitleri Nelerdir?

 Parite Çeşitleri Nelerdir?Finans piyasalarında işlem gören 7 majör para birimi bulunmaktadır. Bu para birimlerinin majör olarak kabul edilmesinin nedeni ait oldukları ülkelerin ekonomilerinin canlılığından kaynaklanmaktadır. Yani bu ülkelerin ekonomilerinin diğer ülke ekonomilerine göre çok daha sağlam ve dinamik olduğu bilinmektedir.

VİOP deneme hesabı!

7 majör para birimi dışındaki para birimlerine de minör para birimi denilmektedir. Bu açıklama üzerinden gidecek olursak; iki majör para biriminin oluşturduğu pariteye majör parite denilmektedir ve iki para biriminin de paritenin değeri üzerinde etkili olduğu bilinmektedir. Bir majör para birimi ve bir minör para biriminin oluşturduğu pariteye ise minör parite adı verilmektedir.

Minör pariteler genellikle yerel yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir. Örneğin; USD/TRY paritesi minör paritedir ve genellikle Türk yatırımcılar tarafından tercih edilir. Bu para birimleri dışındakiler ise egzotik pariteleri oluşturmaktadır.

Majör Pariteler

Majör Paritelerİki majör para biriminden oluşan paritelere majör parite denilmektedir. Bu tip parite üzerinde iki para biriminin de kısmen etkisi bulunmasına rağmen bir para birimi daha etkili olmaktadır. EUR/USD paritesi bir majör paritedir ve iki para birimi de paritenin değerine yön verdiği gibi USD paritenin değerinde daha etkili olmaktadır.

VİOP ile Dev Şirketlere Yatırım!

Tek tek majör pariteleri incelersek;

EUR/USD Paritesi

eur-usd-paritesiFinans piyasalarında en yüksek işlem hacmine sahip parite olduğu bilinmektedir ve forex piyasasında gerçekleştirilen parite işlemlerinin %85’inin EUR/USD paritesi üzerinden yapıldığı bilinmektedir. Paritede Euro baz dövizi oluştururken, Amerikan doları karşıt dövizi oluşturmaktadır. Yapılan alım – satım işlemi sonucunda elde edilecek kar veya zarar durumu da Amerikan doları cinsinden ödenmektedir.

Paritenin değeri genel olarak Amerikan dolarının değerine göre değişkenlik göstermektedir. Doğal olarak parite Amerikan ekonomisinde ve siyasetinde meydana gelen değişikliklerden direkt olarak etkilenmektedir. Euro’nun etkisinin hiç olmadığını söylemek ise yanlış olacaktır.

Hisse Senetlerine Yatırım Yap!

EUR/USD paritesinin bu kadar yüksek işlem hacmine sahip olmasının nedeni olarak; ABD’de ve dünya genelinde yaşanan finansal kriz sonrasında Amerikan dolarının aşırı değer kaybı ve Euro’nun hızla değer kazanması sonucunda yatırımcıların bu değişkenlikten faydalanmak istemesidir. Kriz döneminde paritenin değerinde meydana gelen aşırı yükseliş yatırımcısının yüksek kazançlar elde etmesini sağlamıştır.

Günümüzde ise Amerikan dolarının geri kazandığı güç ve Euro’nun eski popülerliğini yitirmesi ile EUR/USD paritesi yatırımcıların gözünde güvenilirliğini kaybetmiş ve kriz dönemine göre daha az talep görmesine neden olmuştur. EUR/USD paritesi günümüzde daha çok kısa süreli alım işlemi yapan ve scalping yapan tecrübe sahibi yatırımcılar için en uygun yatırım aracı statüsündedir.

Son olarak EUR/USD paritesinin son 5 yıllık fiyat değişimine bakalım. Parite 2013 – 2018 yılları arasında en yüksek seviyesini 5 Nisan 2014 tarihinde 1,3886 dolar ile görmüştür. En düşük seviyeyi ise 10 Aralık 2016 tarihinde 1,0419 dolar ile kaydetmiştir. Parite en yüksek seviyeyi kaydettikten sonra yaklaşık 1 senede düşüş trendi göstermiştir. Öyle ki; 7 Mart 2016 tarihinde 1,0626 dolara kadar gerilemiştir. Ardından en düşük seviyeyi görene kadar 1,0885 – 1,1400 bandından dalgalanmıştır. En düşük seviyenin ardından da yükseliş trendine girmiştir.

USD/JPY Paritesi

usd-jpy-paritesiAmerikan doları – Japon yeni paritesi de majör bir paritedir ve yüksek işlem hacmine sahip paritelerden birisidir. Amerikan doları baz dövizi, Japon yeni karşıt dövizi oluşturmaktadır. Alım – satım işlemi sonucunda elde edilen sonuç Japon yeni cinsinden ödenmektedir.

Bu paritede de EUR/USD paritesinde olduğu gibi karşıt döviz olan Japon yeni paritenin seyri üzerinde daha etkilidir. Japonya ekonomisinin ihracata dayalı olması nedeniyle hükümet tarafından sıklıkla JPY değerine müdahale edilmektedir. Hatta 2013 yılında patlak veren kur savaşları tartışmasının ve G20 toplantılarının ana konusu da bu müdahaleler olmuştur.

USD/JPY paritesi aşırı dalgalanma gösteren bir paritedir. Amerikan dolarının yüksek işlem hacmine sahip bir para birimi olması pariteyi hassas bir parite yapmaktadır. Bu nedenle ABD ekonomisinde meydana gelen gelişmeler, ABD’nin diğer ülkeler ve kıtalar ile ilişkileri, Amerika – Japonya ilişkileri, Amerika ve Asya kıtası arasındaki ilişkiler paritenin yüksek dalgalanma göstermesine neden olacaktır.

Yatırımcıların iyi bir piyasa takibi yapması ve fiyat grafiklerini doğru analiz edip yorumlayabilmesi sayesinde kısa vadede yüksek kazanç elde edebilecekleri bir parite olma özelliği taşımaktadır. Ama unutmamak gerekir ki; yüksek dalgalanma aynı zamanda yüksek oranda risk anlamına da gelmektedir.

USD/JPY paritesinin 2013 – 2018 yılları arasında kaydettiği en yüksek seviye, 1 Ağustos 2015 tarihinde 124,7340 yen olarak görülmüştür. En düşük seviye ise 8 Haziran 2013 tarihinde 95,4940 yen ile kaydedilmiştir. Parite, 2013 yılının Nisan ayından itibaren en yüksek seviyenin görüleceği tarihe kadar düzenli bir yükseliş kaydetmiştir. En yüksek seviye sonrasında 13 Ağustos 2016 tarihine kadar düşüş görülmüştür. Daha sonra da 105 – 110 bandında dalgalanmaya başlamıştır.

GBP/USD Paritesi

gbp-usd-paritesiİngiliz sterlini – Amerikan doları paritesinin değeri İngiltere ekonomisi tarafından belirlenmektedir. İngiliz sterlini baz dövizi oluştururken, Amerikan doları karşıt dövizi oluşturmaktadır ve alım – satım işlemi sonucunda elde edilen kar veya zarar Amerikan doları cinsinden verilmektedir.

Paritenin gidişatı ile ilgili olarak yıllardan beri süregelen Amerika – İngiltere rekabetinin bir örneği yaşanmaktadır. Paritenin geçmiş yıllardan günümüze kadar olan değeri incelendiği zaman bu açıkça görülecektir. Paritenin en yüksek değerine 1980’li yılların başında ulaştığı bilinmektedir ve en düşük dip seviyesini de 1985 yılında görmüştür. Aynı zamanda Euro’nun kullanılacağı ve İngiliz sterlinin tedavülden kaldırılacağı spekülasyonu de paritenin büyük ölçüde değer ve güven kaybetmesine neden olmuştur. Günümüzdeki değerini incelediğimiz de ise 2000’li yıllardan bu yana % 50’den fazla değer kazandığı açıkça görülmektedir.

İngiliz ekonomisinde meydana gelen olumlu veya olumsuz herhangi bir gelişme direkt olarak paritenin değerini etkileyecektir. Örnek vermek gerekirse; İngiliz ekonomisinde meydana gelen büyüme veya yüksek faiz uygulaması paritenin değerinin yükselişe geçmesine neden olacaktır. Bu nedenle de İngiliz hükümetinin sterlin ile ilgili yaptığı herhangi bir açıklama, müdahale ve açıklanan makro ekonomik verilerin iyi bir şekilde takip edilmesi gerekmektedir.

GBP/USD paritesinin 2013 – 2018 yılları arasında kaydettiği en yüksek seviye, 28 Haziran 2014 tarihinde 1,7153 dolardır. En düşük seviye ise 4 Mart 2017 tarihinde kaydedilen 1,2157 dolardır. Paritenin uzun vadeli grafiğine göz atıldığı zaman, fazla dalgalanmadığı görülmektedir. Sterlin, güvenli liman olarak görülen bir para birimidir ve grafikte bu durum görülmektedir.

USD/CHF Paritesi

usd-chf-paritesiAmerikan doları – İsviçre frangı paritesi değeri de Amerikan doları tarafından belirlenmektedir. İsviçre ekonomisinin dünyanın en sağlam ekonomisi olduğu bilinmesine rağmen, Amerikan doları paritenin seyrini etkilemektedir. Amerikan ekonomisinde meydana gelen herhangi bir olumlu veya olumsuz değişiklik direkt olarak paritenin değerine yansımaktadır.

Parite ile ilgili olarak en net söylenebilecek konu paritenin son 10 yıl gibi uzun bir süreçte sürekli olarak değer kaybetmesi söylenebilir. İsviçre ekonomisinin stabilitesi karşısında Amerikan dolarının değer kaybettiği zamanlarda paritenin değer kazandığı görülmesine rağmen kayıp dönemleri daha uzun bir zamanı kapsamaktadır.

USD/CHF paritesinde hızlı yükseliş veya düşüş dönemleri yaşanmamaktadır ve bu nedenle parite değer kaybettiğinde açığa alım işlemi ile kazanç elde etmek mümkündür. Aynı zamanda günümüzde en popüler piyasa olan forex piyasasının en çok kazandıran pariteleri arasında yer almaktadır.

USD/CHF paritesinin 2013 – 2018 yılları arasındaki değişimlerine göz attığımız zaman; en yüksek seviyenin 10 Aralık 2016 tarihinde 1,0298 frank ile kaydedildiğini görüyoruz. En düşük seviye ise 10 Ocak 2015 tarihinde kaydedilen 0,8544 franktır. Parite Mayıs – 2014’ten sonra sert bir çıkış göstermiş ve 0,8760 franktan 1,0183 franka 3 Ocak 2015 tarihinde ulaşmıştır. Bu tarihten sonra çakılmış ve 5 yılın en düşük seviyesi görülmüştür. Öyle ki; 3 Ocak 2015’te 1,0183 frank iken, 10 Ocak 2015’te 0,8544’e gerilemiştir. Ardından yine sert bir çıkış yapmış ve 2015 Mart ayının başında 1 frankın üzerine çıkmıştır.

AUD/USD Paritesi

aud-usd-paritesiAvustralya doları – Amerikan doları paritesinin seyri genel olarak uzun vadeli yatırımlar için uygun görülmektedir. Çünkü aşırı dalgalanma göstermeyen bir paritedir. Avustralya doları baz dövizi oluştururken, Amerikan doları karşıt dövizi oluşturmaktadır ve elde edilen kar – zarar Amerikan doları cinsindendir.

Avustralya’nın ekolojik durumu genel olarak paritenin seyrini etkileyen ana faktördür. Genel olarak kuraklığın ve sel gibi felaketlerin hakim olduğu bir ekolojik sisteme sahip olması doğal olarak Avustralya ekonomisini olumsuz yönde etkilemektedir ve paritenin değerinin de düşmesine neden olmaktadır.

Avustralya doları, dünyanın en çok kullanılan 6. para birimini oluşturmasının yanı sıra forex yatırımcıları tarafından da yoğun talep gören bir para birimidir. Paritenin en yüksek değerini 2010 yılında, en düşük değerini de 2001 yılında gördüğü bilinmektedir. Parite üzerine her ne kadar Avustralya doları etkili olsa dahi, Amerikan dolarında meydana gelen son yükselişler ve Avustralya dolarının dış etkiler nedeniyle değer kaybetmesi paritenin değerinde büyük değişikliklere neden olmuştur.

AUD/USD paritesinin 2013 – 2018 yılları arasındaki fiyat değişimlerine göre; en yüksek seviye 6 Nisan 2013 tarihinde 1,0546 dolar ile görülmüştür. En düşük seviye ise 9 Ocak 2016 tarihinde 0,6997 dolar ile kaydedilmiştir. Parite, yüksek seviyesini gördükten sonra gerilemeye başlamış ve en düşük seviyenin görüldüğü tarihe kadar düşmüştür. O günden beri de uzun vadeli bir yükseliş trendi gözlenmektedir.

USD/CAD Paritesi

usd-cad-paritesiAmerikan doları – Kanada doları paritesi de son zamanlarda özellikle forex yatırımcılarının yoğun talebini gören paritelerdendir. Amerikan doları baz dövizi oluştururken, Kanada doları karşıt dövizi oluşturmaktadır.

2007 yılında Kanada doları ilk defa Amerikan dolarından daha değerli bir para birimi olarak işlem görmüştür ve o dönemde USD/CAD paritesi en düşük değerini göstermiştir. O dönemde meydana gelen Amerikan doları düşüşünün ana nedeni de finans krizdir.

USD/CAD paritesinin 2013 – 2018 yılları arasındaki performansına baktığımız zaman; en yüksek seviye 9 Ocak 2016 tarihinde 1,4345 CAD ile kaydedilmiştir. En düşük seviye ise 4 Mayıs 2013 tarihinde 1,0070 CAD ile görülmüştür. Parite, en düşük ve en yüksek seviye arasında düzenli bir yükseliş trendine girmiştir. En yüksek seviyenin ardından 1,22 – 1,37 bandında dalgalanmaya başlamıştır.

EUR/JPY Paritesi

eur-jpy-paritesiEuro – Japon yeni paritesi de son yılların popüler pariteleri arasındadır. Euro baz dövizi oluştururken, Japon yeni karşıt dövizi oluşturmaktadır. İki para birimi tarafında da yaşanan gelişmeler sonucunda en yüksek değerini 2008 yılında göstermiştir. Bunun yanı sıra 15 yılı aşkın yatırım sürecinin yaklaşık 10 yılı değer kazanan bir yol izlemiştir.

2010 yılında en çok değer kazanan ve en çok kar getiren para birimi olarak Japon yeni belirlenmiştir. Bunun yanı sıra Amerikan doları karşısında büyük değer kaybı gösteren Euro nedeniyle de, EUR/JPY paritesi kazançlı yatırım işlemlerinin vazgeçilmezi olmuştur. Euronun birçok ülkede kullanılan bir para birimi olması ve Japon yeninin de birçok ülke üzerindeki etkisi nedeniyle yüksek işlem hacmine sahip majör pariteler arasında yer almaktadır.

EUR/JPY paritesinin 2013 – 2018 yılları arasındaki performansını izlediğimiz zaman; en yüksek seviyenin 29 Kasım 2014 tarihinde 148,4071 yen ile kaydedildiğini görüyoruz. En düşük seviye ise 2 Temmuz 2016 tarihinde 111,5316 yen ile kaydedilmiştir. Parite, en yüksek ve en düşük seviye arasında düşüş trendi göstermiştir. Ardından toparlanarak yeniden yükseliş trendine girmiştir.

EUR/GBP Paritesi

eur-gbp-paritesiEuro – İngiliz sterlini paritesi de yüksek işlem hacimli majör paritelerdendir. Finansal kriz döneminde Euro’nun, sterlinden daha fazla değer kazanması bile paritenin değerinin yükselmesine neden olamamıştır. Güçlü bir yapıya sahip olan İngiliz sterlininin bu nedenle parite üzerinde daha fazla etkisi bulunmaktadır. Aynı zamanda Euro’nun bazı Avrupa Birliği ülkeleri tarafından benimsenmemesi de Euro’yu hiçbir zaman İngiliz sterlini karşısında daha değerli yapamamıştır.

EUR/GBP paritesinin 2013 – 2018 yılları arasındaki performansı izlendiği zaman; en yüksek seviyenin 19 Ağustos 2017 tarihinde 0,9218 sterlin ile kaydedildiği görülmektedir. En düşük seviye ise 11 Temmuz 2015 tarihinde 0,6972 sterlin ile kaydedilmiştir. Parite düşüş trendini, en düşük seviyeyi kaydederek gördükten sonra yeniden yükseliş trendine girmiştir ve en yüksek seviyeyi kaydetmiştir.

Minör Pariteler

dolar-try-minor-pariteBir majör para birimi ve bir minör para biriminden oluşan paritelere, minör parite denilmektedir. Minör pariteler genel olarak yerel traderlar tarafından talep gören paritelerdir. Yine de forex piyasası gibi küresel bir piyasada her bir minör parite de kazançlı birer yatırım aracıdır. Minör paritelerin işlem hacimleri majör paritelere nazaran çok daha düşüktür.

En çok tercih edilen minör para birimleri ise; Yeni Zelanda Doları (NZD), Güney Afrika Cumhuriyeti Randı (ZAR), Singapur doları (SGD)’dır.

Majör para birimleri dışında para birimleri ile işlem yapmak isteyen yerel yatırımcılar bunu genellikle çapraz kur denilen işlemler üzerinden gerçekleştirir. Çapraz kur sisteminde bir para birimin dolar karşındaki değeri üzerinden diğer para biriminin değeri hesaplanmaktadır. Yani Amerikan doları dışındaki iki farklı para biriminin dolar kuru üzerinden hesaplanması sistemine dayanır. Örnek vermek gerekirse;

  • 1 USD = 0,5 EUR ve 1USD = 1,5 TRY olarak kabul edilirse, bu noktada oluşturulacak çapraz kur üzerinden EUR/TRY değeri bulunabilir. 0,5 EUR = 1,5 TRY ise 1 EUR = 3 TRY olacaktır. EUR/TRY paritesi de 3’e eşit olacaktır.

Dolar dışında en aktif kurlar ise Euro, Japon yeni ve İngiliz sterlinidir. Minör pariteler genel olarak bu şekilde hesaplanmaktadır ve tahmin edileceği üzere majör para birimi paritenin değeri üzerinden daha büyük etkiye sahip olacaktır.

100.000 TL sanal para ile VİOP işlemlerini risk almadan öğrenmek için buraya tıklayın.

Hakkında Aysun Bayhan

Borsa, forex ve türev piyasalar hakkında uzun süredir araştırmalar yapıyorum. Edindiğim bilgileri Borsanasiloynanir.co aracılığıyla kaleme alıyorum. Piyasalardaki yenilikleri ve bilinmesi gereken detayları takip ederken; yeni yatırımcılar için önemli bilgileri bir araya getirerek paylaşıyorum.
Paratic Piyasalar

6 yorum

  1. Özellikle majör ve minör pariteler üzerine bir makale hazırlamam gerekiyordu. Tam da aradığım şeyi buldum makalemde bu siteyi kaynak göstereceğim. 🙂

  2. bu aralar sürekli arkadaşlarımın ağzın şu parite bu fiyata indi, bu parite bu fiyata çıktı var. sayenizde öğrendim.

  3. 94 ülkenin para birimi arasında güncel parite hesabı yapabilirsiniz.

  4. Çok güzel ve açıklayıcı olmuş. Klavyenize sağlık

  5. Çok Güzel Ve Bilgi İçeren Makale Olmuş Saolun

  6. Aradğımı buldum çok teşekkürler 🙂 siteniz bir harika

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir