Borsa Nasıl Oynanır, Nasıl Para Kazanılır? 100.000TL Sanal Para ile Risksiz Yatırım Yapın.
Ücretsiz Öğrenmek İçin Burayı Tıklayın!
Detaylı bilgi için tıklayın!
Borsa Nasıl Oynanır » Borsa Piyasası»Sermaye Artırımı Nedir? Nasıl Yapılır?

Sermaye Artırımı Nedir? Nasıl Yapılır?

Zorunlu ve isteğe bağlı nedenlerle yapılabilen sermaye artırımı, her yatırımcının bilmesi gereken bir konudur. İşte size en basit haliyle bu bilgiler:

Sermaye Artırımı Nedir? Nasıl Yapılır?Sermaye artırımı, borsada işlem gören şirket hisselerinin fiyat değişimleri üzerindeki en önemli etkenlerden biridir. Yatırımcılar alış ve satış talimatları vermeden önce, sermaye artırımı durumunu göz önünde bulundururlar. Çünkü tecrübeli yatırımcılar, sermaye artırımının yatırım kararlarını etkileyeceğini bilirler. Peki, sermaye artırımı olarak adlandırılan durum nedir ve neden bu kadar önemlidir?

VİOP İşlemlerini Risk Almadan Demo Hesap ile Hemen Öğrenin!
Bilgi Almak için Tıklayın.

Sermaye artırımı, şirketlerin isteğe bağlı veya zorunlu nedenlerden dolayı yaptığı bir işlemdir. Hem şirketler hem de yatırımcılar için faydalıdır. Kısa vadede hissedeki belirsizlikten dolayı net bir şekilde etkileri görülemez. Ancak uzun vadede yatırımların başarılı olması durumunda bilançolardaki iyimser beklentiyle görülür.

İşte sermaye artırımı konusunda bilmeniz gerekenler:

Sermaye Artırımı Nedir?

Sermaye Artırımı Nedir?Sermaye artırımı kısaca şirketin bilançosunda gözüken sermayesinin belirli bir miktar artırılmasını ifade eder. Bu işlem, zorunlu nedenlerle yapılabileceği gibi isteğe bağlı sebeplerden dolayı da yapılabilir.

Sermaye artırımının temelinde, şirketlerin yeni sermaye yaratma isteği yatar. Ayrıca şirketin bu sermayeyle yapabileceği olası yatırımlar da sermaye artırımının hedefleri arasındadır.

Ancak, eğer sermaye artırımı zorunlu nedenlerden dolayı yapılıyorsa sebepler çok daha farklı olabilir. Örneğin, şirketin sermayesinin kanunda belirtilen asgari sermaye sınırının altına düşmesi zorunlu nedenlerden birisi olabilir.

Bu sebeplerin dışında, şirketin yeni yatırımlar yapmak istemesi, bilançosunu güçlendirmek istemesi ve yeni kredi alarak daha büyük yatırımlar yapabilmesi sermaye artırımının arkasındaki önemli sebeplerden sayılabilir.

Sermaye Artırımı Çeşitleri Nelerdir?

Sermaye artırımı, farklı şekillerde yapılabilir. Yukarıda zorunlu ve isteğe bağlı sebeplere bağlı olarak yapılacağından bahsetmiştik. Hangi sebebe bağlı olarak yapıldığı ise farklı uygulama yöntemlerini beraberinde getirmiştir.

Sermaye artırımı ise bedelli ve bedelsiz olmak üzere iki şekilde yapılabilir.

Bedelli Sermaye Artırımı

Bedelli Sermaye ArtırımıÖncelikle bedelli sermaye artırımı dediğimiz olay; şirketin kendisine yeni kaynaklar yaratmak amacıyla piyasa değerini belirli bir oranda artırmasıdır.

Şirket hisselerini daha önceden elinde bulunduran ortaklar, yeni dağıtılan hisselere belirli bir bedel ödeyerek sahip olurlar. Bu şekilde şirketteki paylarını sermaye artırımı öncesine göre aynı düzeyde tutarlar.

Hissede daha önce ortaklığı bulunan yatırımcılar rüçhan haklarını kullanarak sermaye artırımına katılmış olurlar. Yeni yatırımcılarda eğer aksi bir durum yoksa sermaye artırımına katılabilirler.

Peki, şirketin sermayesi artarken hissedarların yüzde olarak ortaklığı nasıl sabit kalır?

Bir hisse senedi örneğinden devam edersek, bedelli sermaye artırımı yapan bir şirket, yatırımcılarına yeni hisselerden alma hakkı tanır. Sermayesi 1.000.000 TL olan bir şirket, %100 bedelli sermaye artırımıyla 1.000.000 TL’lik yeni hisse senedi arz eder.

Daha önceden o hisse senedine sahip olan yatırımcılar ise ellerindeki miktar kadar senet aldıkları durumda, ilk baştaki ortaklık yüzdesini korumuş olur. Örneğin 1000 lota sahip bir yatırımcı senet adedini 2000 lota çıkarır ve sonuç olarak yüzdesi korunur.

Rüçhan hakkının ne olduğunu anlayarak bedelli sermaye artırımına yatırımcıların nasıl katılacağı hakkında net bir fikir sahibi olabileceğimizi düşünüyorum.

Rüçhan sözlük anlamına göre öncelik demektir. Bedelli sermaye artırımının bir parçası olan rüçhan hakkı, daha önceden o hisseye sahip olan yatırımcılara, yeni arz edilen hisse senetlerini öncelikli olarak alma hakkı tanır.

Borsayı takip eden yatırımcıların mutlaka gördüğü, hisse senedinin kısaltılmış kodunun yanında “r” harfinin yazması, o payın bedelli sermaye artırımı yapmış olan hisse senedinin rüçhan hakkı olduğunu belirtir. Rüçhan hakkını sadece o hisse senedine daha önceden sahip olan yatırımcılar kullanabilir.

Rüçhan hakkının kullanılması için yatırımcılara belirli bir süre verilmesi gerekmektedir. Bu süre 15 günden kısa olamaz ve 60 gün süresini aşamaz. Bu sürenin bir alt sınırının olması, yatırımcılara verilen nakit temin etme süresi olarak düşünülebilir. Çünkü 15 günden daha kısa bir süre içerisinde rüçhan hakkının sona ermesi, yatırımcıların rüçhan hakkını kullanmaları için gereken nakit miktarını karşılayamamalarına sebep olabilir.

Bedelsiz Sermaye Artırımı

Bedelsiz Sermaye ArtırımıBedelsiz sermaye artırımının bedelli olandan farkı, şirketin piyasa değerinin değişmemesidir. Bu artırımda değişen durum, şirketin ödenmiş sermayesidir.

Piyasa değerinin değişmemesinin sebebi ise yatırımcılardan herhangi bir bedel istenmeden yeni hisselerin onlara verilmesidir. Dolayısıyla, bedelsiz sermaye artırımı sonucu şirketler kendilerine yeni finansman sağlamazlar.

Peki, hisse senedi sayısı artan bir şirketin piyasa değeri neden değişmez? Çünkü bedelsiz sermaye artırımının yapıldığı gün hisse senedinin fiyatı bedelsiz sermaye artırımının oranı kadar değer kaybeder.

Örnek vermek gerekirse; 5,00 TL fiyata sahip olan bir hisse senedi, %50 bedelsiz sermaye artırımıyla yeni güne yaklaşık 3,34 TL’den başlayacaktır. Daha önceden o hisse senedine sahip olan yatırımcıların senet sayıları iki katına çıkacaktır.

Bedelsiz sermaye artırımda amaç, biriken kaynakların şirketin ödenmiş sermayesine dâhil edilmesidir. Bu durumu şöyle anlatalım ki anlaşılır olsun; şirketin normalde bir piyasa değeri ve ödenmiş sermayesi vardır. Örneğin, şirketin piyasa değeri 2.000.000 TL ve bunun 500.000 TL’si ödenmiş sermaye ise bedelsiz sermaye artırımıyla şirketin piyasa değeri değişmez. Ancak ödenmiş sermayesi 500.000 TL’den bedelsiz sermaye artırımı oranı yüzdesince yükselir.

Sermaye Artırımı Nasıl Yapılır?

Sermaye Artırımı Nasıl Yapılır?Sermaye artırımının yukarıdaki gerekçelerden dolayı yapıldığından bahsettik. Peki, şirketler sermaye artırımı sürecini nasıl işletirler ve nasıl yaparlar?

Borsada işlem gören şirketlerin anonim şirket olduğunu söylemekte fayda var. Anonim şirket, belirli bir sermayesi ve payları eşit şekilde bölünmüş olan şirketlerdir. Asıl konumuz borsa olduğu için anonim şirketlerdeki sermaye artırımından bahsetmek daha doğru olur.

Öncelikle sermaye artırımı yapmak isteyen şirketin genel kurulu toplanarak sermaye artırımı yapma durumunu tartışır ve gerekçeler gösterilerek oylamaya sunar. Türk Ticaret Kanunu’na göre belirtilen 2/3 çoğunluğun sağlanması durumunda ise sermaye artırımı yapılmasına karar verilmiş olur.

Genel kurulun karar alma süreci içerisinde, sermaye artırımı oranının ne olacağı, hangi kaynaklardan karşılanacağı, rüçhan hakkı kullanımının durumu gibi konularda tartışılarak karara bağlanır. Yapılması gereken işlemler yapılarak, sermaye artırımı süreci başlatılmış olur.

Sermaye artırımının yapılabilmesi için bir diğer önemli şart ise şirketin önceki sermayesinin ödenmiş olmasıdır. Ayrıca borsadaki şirketler halka açık olduğundan Sermaye Piyasası Kurulu’ndan gerekli izinler alınmalıdır.

Gerekli işlemler yapıldıktan sonra sermaye artırımı sonucunda çıkarılacak olan yeni hisse senetleri, Takasbank ve Merkezi Kayıt Kuruluşu’na bildirilerek işlem gerçekleşmiş olur.

Bilinmesi gereken bir diğer önemli durum da sermaye artırımında kullanılacak olan iç kaynakların maddi değeridir.

Bedelsiz sermaye artırımında kullanılan gayrimenkuller gibi değeri kesin olmayan varlıkların bu sürece dâhil edilebilmesi için mahkemece atanmış bilirkişilerin devreye girmesi gerekir. Mahkemece atanmış bilirkişi, değeri net olarak saptanamayan varlıkların değerlerini belirleyerek, bu gayrimenkullerin sermaye artırımında kullanılmasına imkân tanır.

Sermaye artırımı ile ilgili merak edilen diğer konulara da göz atın:

Sermaye azaltımı ne demek?
+

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 473-475. maddeleri arasında düzenlenmiş ve şirket zararlarını kapamak veya sermayenin belli bir kısmını pay sahiplerine iade etmek için yapılan işlemdir. Sermaye artırımı ile birlikte aynı süreç içinde gerçekleşmesi mümkündür. Bunun için azaltılan kısmın yerine bedelleri tamamen ödenecek payların çıkarılması gerekmektedir.

Kayıtlı sermaye sistemi ne demek?
+

Kayıtlı sermaye sistemi, anonim şirketlerde sermaye ihtiyacının hızlı, serbest, esnek ve kolay bir şekilde sağlanmasını amaçlayan, her sermaye artırımı için genel kurulun onay verme zorunluluğunu ortadan kaldıran sistemdir. Esas sözleşmelerinde hüküm bulunması kaydıyla yeni pay çıkarmak suretiyle ulaşabilecekleri azami sermaye tavanını gösterir.

Ödenmiş sermaye tutarı ne demek?
+

Ödenmiş sermaye, esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır. Şirketin çıkardığı hisse adedi ile hisselerin nominal değerinin çarpılmasıyla elde edilir.

Çıkarılmış sermaye ne demek?
+

Çıkarılmış sermaye, kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden sermayelerine denir. Çıkarılmamış sermaye ise bir anonim şirketin nominal sermayesinin henüz hisse senedi şeklinde ihraç edilmemiş kısmını temsil eder.

Anonim şirketin sermayesi en az ne kadar olmalı?
+

Özel kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadıkça en az 50.000 TL sermaye ve en az bir ortak ile kurulmalıdır. Kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerin başlangıç sermayesi ise 100.000 TL’den az olmaması gerekir.

100.000 TL sanal para ile VİOP işlemlerini risk almadan öğrenmek için buraya tıklayın.

Tüm yorumları görmek için tıklayın. (4)
İÇİNDEKİLER
AL SAT